V edycja programu Przyjazna Polska

Coraz więcej samorządów w Polsce dostrzega, jak istotną rolę w codziennym zarządzaniu i planowaniu rozwoju odgrywają nowoczesne technologie, dane i innowacje. Właśnie dla takich gmin powstał program „Przyjazna Polska”, który w 2024 roku rozpoczyna już swoją V edycję. To zaproszenie dla miast i gmin do wspólnej drogi ku zrównoważonemu rozwojowi, efektywnemu zarządzaniu i realnej poprawie jakości życia ich mieszkańców.

Czym jest program „Przyjazna Polska”?

Program „Przyjazna Polska” to ogólnopolska inicjatywa, której celem jest wspieranie samorządów w budowaniu nowoczesnych, sprzyjających mieszkańcom i środowisku przestrzeni. Program zachęca gminy i miasta do wdrażania konkretnych działań z zakresu zrównoważonego rozwoju, innowacyjnego zarządzania, smart city oraz rozwoju lokalnych społeczności.

Uczestnictwo w programie to nie tylko prestiż i wzmocnienie wizerunku — to realna możliwość wdrożenia wartościowych zmian, które niosą ze sobą długoterminowe korzyści społeczne, środowiskowe i ekonomiczne.

Dlaczego warto wziąć udział w V edycji?

V edycja programu „Przyjazna Polska” wyróżnia się poszerzeniem zakresu tematycznego i większym naciskiem na praktyczne wdrożenia technologii smart city, jak również na aktywność społeczności lokalnej. Gminy mają okazję skorzystać ze wsparcia ekspertów, wymieniać się doświadczeniami z innymi samorządami, a także ubiegać się o certyfikat jakości potwierdzający zaangażowanie w rozwój inteligentnego i przyjaznego obszaru.

Co zyskuje gmina?

• Dostęp do eksperckich analiz i rekomendacji.
• Pomoc w przygotowaniu strategii rozwoju zgodnej z ideą smart city.
• Możliwość dołączenia do ogólnopolskiej sieci innowacyjnych gmin.
• Wzrost atrakcyjności inwestycyjnej i turystycznej.
• Satysfakcję mieszkańców z realnych działań wpływających na poprawę życia.

Zrównoważony rozwój w praktyce

Choć hasło „zrównoważony rozwój” może brzmieć ogólnie, w ramach programu przyjmuje konkretne znaczenie. Gminy uczestniczące w „Przyjaznej Polsce” są zachęcane do:

• Ograniczania emisji gazów cieplarnianych (np. poprzez modernizację transportu publicznego).
• Wdrażania systemów oszczędzania wody i energii.
• Rozwijania zielonej infrastruktury, parków i terenów rekreacyjnych.
• Inwestowania w edukację ekologiczną mieszkańców.
• Planowania przestrzennego w sposób odpowiedzialny i prospołeczny.

Takie działania nie tylko wpisują się w międzynarodowe cele klimatyczne, ale również znacząco przekładają się na jakość codziennego życia – od czystszego powietrza po lepiej zaprojektowane przestrzenie publiczne.

Inteligentne rozwiązania w służbie mieszkańcom

Jednym z filarów programu są innowacje technologiczne, które wspierają gminy w efektywnym zarządzaniu. Niezależnie od wielkości czy budżetu samorządu, każda gmina ma dziś dostęp do technologii, które pomagają:

• Optymalizować zużycie energii w budynkach publicznych.
• Monitorować jakość powietrza i reagować na zagrożenia.
• Zarządzać ruchem drogowym i transportem publicznym.
• Szybciej komunikować się z mieszkańcami i podejmować decyzje w oparciu o zebrane dane.

Program promuje też wdrażanie platform partycypacyjnych, czyli narzędzi, dzięki którym mieszkańcy mogą aktywnie uczestniczyć w podejmowaniu decyzji. To krok w kierunku budowania społeczeństwa obywatelskiego i zwiększania transparentności.

Rola danych w nowoczesnym zarządzaniu

Współczesne miasta i gminy, które chcą być smart, muszą umieć pracować z danymi. Nie chodzi o zaawansowane analizy, ale o umiejętne wykorzystywanie dostępnych informacji do:

• Planowania budżetu w oparciu o rzeczywiste potrzeby.
• Rozpoznawania lokalnych problemów (np. na podstawie zgłoszeń mieszkańców).
• Monitorowania skuteczności wdrażanych rozwiązań.
• Śledzenia zmian demograficznych czy gospodarczych.

W ramach „Przyjaznej Polski” samorządy uczą się, jak integrować dane z różnych źródeł i przekładać je na konkretne działania.

Lokalność i społeczność w centrum uwagi

Nie ma inteligentnego miasta bez zaangażowanych mieszkańców. Program zwraca szczególną uwagę na wzmacnianie więzi społecznych, rozwijanie potencjału lokalnych liderów oraz wspieranie oddolnych inicjatyw. Gminy mogą zyskać punkty za działania takie jak:

• Organizowanie konsultacji społecznych.
• Prowadzenie programów edukacyjnych skierowanych do dzieci, seniorów lub grup wykluczonych.
• Otwieranie przestrzeni do dialogu – np. centra sąsiedzkie, kluby młodzieżowe.
• Promowanie lokalnej gospodarki – produktów, usług i innowacji.

Tylko tam, gdzie mieszkańcy czują się współtwórcami miejsca, możliwy jest zrównoważony i trwały rozwój.

Jak zgłosić swoją gminę do programu?

Proces aplikacyjny do V edycji „Przyjaznej Polski” został uproszczony, by umożliwić udział nawet mniejszym jednostkom samorządu terytorialnego. Oto jak zgłosić się do programu:

1. Wejdź na stronę programu i pobierz formularz zgłoszeniowy.
2. Wypełnij krótki opis dotychczasowych działań prospołecznych, ekologicznych lub technologicznych.
3. Wskaż planowane inicjatywy, które gmina zamierza wdrożyć w okresie trwania programu.
4. Prześlij zgłoszenie w podanym terminie.

Po pozytywnej ocenie aplikacji, gmina otrzymuje status uczestnika programu oraz dostęp do zasobów eksperckich, sieci kontaktów i narzędzi pomocniczych.

Przykłady działań, które warto wdrożyć

Wiele gmin obawia się, że nie posiada wystarczająco nowoczesnych rozwiązań, by uczestniczyć w programie. Tymczasem „Przyjazna Polska” premiuje przede wszystkim zaangażowanie i chęć uczenia się, a nie wielkość infrastruktury. Oto niektóre z działań, które mogą pozytywnie wpłynąć na ocenę aplikacji:

• Uruchomienie aplikacji do zgłaszania usterek lub pomysłów przez mieszkańców.
• Modernizacja oświetlenia ulicznego na energooszczędne.
• Utworzenie lokalnej mapy zieleni i plan nasadzeń.
• Organizacja warsztatów dla dzieci i młodzieży o tematyce ekologii.
• Wprowadzenie tzw. budżetu obywatelskiego.

Nawet niewielka zmiana, jeśli jest dobrze zaplanowana i prowadzona z myślą o mieszkańcach, może stać się punktem zwrotnym w drodze do nowoczesności.

Tworzenie strategii rozwoju inteligentnych regionów

Odpowiedzialne zarządzanie miastem lub gminą wymaga wizji i planu. Dlatego uczestnictwo w „Przyjaznej Polsce” wiąże się z przygotowaniem lub aktualizacją strategii rozwoju, której cele są zgodne z zasadami zrównoważonego rozwoju i obecnymi kierunkami polityki europejskiej.

Taka strategia powinna:

• Wskazywać kluczowe wyzwania lokalne – np. depopulacja, zanieczyszczenie, brak dostępu do usług.
• Określać konkretne cele i mierniki ich realizacji.
• Uwzględniać głos mieszkańców i lokalnych instytucji.
• Być elastyczna i możliwa do aktualizacji w miarę postępujących zmian.

Eksperci programu wspierają gminy w tworzeniu takich planów, dzieląc się wiedzą i doradzając, jak najlepiej dopasować rozwiązania do lokalnych warunków.

Nowa perspektywa dla małych i średnich gmin

Częstą obawą jest, że programy oparte na nowoczesnych technologiach lub standardach smart city są dostępne tylko dla metropolii. Tymczasem „Przyjazna Polska” szczególnie promuje elastyczne podejście, możliwe do zastosowania w każdej gminie — bez względu na jej wielkość czy budżet.

Dzięki temu nawet mała wiejska gmina może wykazać się kreatywnością, zaangażowaniem społecznym i umiejętnością wykorzystania dostępnych narzędzi do poprawy warunków życia mieszkańców.

Kierunek: lepsze jutro

Program „Przyjazna Polska” to szansa na przekształcenie aspiracji w konkretne działania. V edycja zapowiada się jako najbardziej innowacyjna i otwarta na różnorodność potrzeb gmin. Dla wielu samorządów może to być pierwszy krok w stronę nowoczesnego, zrównoważonego rozwoju, opartego na mądrym zarządzaniu i aktywności lokalnej społeczności.

Jeśli Twoja gmina chce działać skuteczniej, iść z duchem czasu i budować przestrzeń przyjazną zarówno dla mieszkańców, jak i środowiska — teraz jest idealny moment, by dołączyć do inicjatywy.

Razem możemy tworzyć Polskę, która nie tylko odpowiada na potrzeby teraźniejszości, ale jest gotowa na wyzwania przyszłości.